Partycypacja społeczna jest kolejnym etapem rozwoju demokracji. Pierwsza faza to postępowanie zgodnie z przyjętymi zapisami prawnymi i procedurami. Następnie ważne stają się rezultaty działań władz demokratycznych. Dopiero kolejnym krokiem jest demokracja partycypacyjna, czyli taka, gdzie prowadzi się konsultacje społeczne, gdzie mieszkańcy i organizacje pozarządowe uczestniczą w tworzeniu polityki swojej gminy lub powiatu.

Partycypacja społeczna jest szerokim zagadnieniem. By współrządzić potrzebna jest grupa ludzi gotowych do podjęcia angażujących działań. Opracowanie planów rozwoju dla swojego regionu wymaga wiedzy i zaangażowania. Przykłady wielu polskich gmin i powiatów pokazują, że takie zasoby mamy i warto zaszczepiać ideę partycypacji społecznej kolejnym społecznościom, które do tej pory nie korzystały z takich rozwiązań.

Jedną z form partycypacji jest prowadzenie konsultacji społecznych. Mogą one dotyczyć budowy oczyszczalni ścieków, ograniczania ruchu drogowego w centrach dużych aglomeracji lub zagospodarowania przestrzennego czy tematów ekologicznych. Przykłady takich dobrych praktyk, zarówno polskich jak i zagranicznych, potwierdzają, że konsultacje społeczne przynoszą pozytywne rezultaty, a koszty rozwiązywania konfliktów gdy mieszkańcy nie są doinformowani i nie zgadzają się z decyzjami władz są dużo większe.

Czy partycypacja opłaca się władzy? Wszyscy, zarówno działacze społeczni jak i osoby zajmujące się partycypacją społeczną od lat mówią zgodnie: tak, opłaca się w dalszej perspektywie. Początkowo może być odbierana przez administrację lokalną jako utrudnienie, częściowe oddanie władzy. Jednak w dalszej perspektywie, jest to możliwość kreowania nowych zasobów – osób, które w przyszłości będą gotowe do współrządzenia, nie tylko do piastowania urzędów ale i rozliczania władz z rezultatów ich działań i podejmowanych decyzji. Partycypacja społeczna jest więc inwestowaniem w kapitał ludzki. Z drugiej strony, działania podejmowane na rzecz partycypacji pomagają władzom lokalnym – jeżeli mieszkańcy ich gmin i powiatów będą rozumieli jakie argumenty stoją za podjętymi decyzjami będą bardziej zmotywowani do oddania swojego głosu w kolejnych wyborach.

Partycypacja społeczna to również dzielenie się wiedzą. Dobrym przykładem są międzynarodowe firmy farmaceutyczne gdzie nad jednym rozwiązaniem pracuje kilka grup, które dzielą się swoimi wynikami pracy, pokazują które pomysły były ślepymi uliczkami, dzięki temu pozostałe zespoły nie powtarzają błędów. Sukces jednej grupy, jest ich wspólnym sukcesem. Liczy się efekt końcowy. Takiego sposobu myślenia wymaga również partycypacja społeczna. Wójt czy burmistrz powinien mieć partnerów do rozmowy na temat najważniejszych zagadnień dotyczących ich gminy i powiatu. A podejmując decyzje powinien kierować się dobrem swojego „gospodarstwa” a nie jedynie chęcią utrzymania stanowiska na kolejną kadencję.

Celem projektu „Decydujmy razem”, największego jak dotąd przedsięwzięcia w Polsce opartego na idei partycypacji, jest wypracowanie i upowszechnianie metod, dzięki którym administracja publiczna, szczególnie na szczeblu lokalnym, będzie skutecznie współpracować z lokalną społecznością przy tworzeniu i wdrażaniu strategii, zwłaszcza w obszarach: zatrudnienia, integracji społecznej, przedsiębiorczości i zrównoważonego rozwoju.

Wierzymy, że kolejne działania na rzecz partycypacji społecznej, będą wnosić zmiany w polskiej demokracji. Te zmiany wymagają powolnych, ewolucyjnych transformacji. Przyczynią się one – miejmy nadzieję – do budowy społeczeństwa obywatelskiego.